Bu yazımızda “Kanvas İş Modeli Nedir?” “Kanvas İş Modeli Nasıl Uygulanır?” “Kanvas İş Modelinin 9 Ögesi Nelerdir?” konularına değineceğiz.business model canvas

İş Modeli Nedir?

İş Modelleri; bir işletmenin gelir kaynağı, hedef kitlesi ve maliyet yapısı gibi konulara açıklık getiren ve aynı zamanda kâr planını anlatan mantık modelleridir.

İş Modeli, bir şirketin “değeri” nasıl yaratıp, nasıl dağıttığını ve finansal sürekliliğini kazandığını tanımlayan mantık modelidir.” –Alexander Osterwalder

Kanvas İş Modeli Nedir?

Kanvas iş modeli veya orijinal adıyla Business Model Canvas (BMC), Eric Ries’in önderliğinde ve 2008 yılında Alexander Osterwalder’ın doktora tezi çalışması sırasında geliştirilmiş ve günümüzde girişimciler ve büyük işletmeler tarafından kullanılan bir iş modelidir.

Kanvas iş modeli tanım olarak, iş hayatında ayakta kalmanın hayati yönlerini temsil etmekte olan 9 ögeyi içeren ve bunların hepsini tek bir sayfada göstermeyi hedefleyen şablondur. Uzun süre üstünde çalışılmış karışık raporlar yerine değişen koşullara ayak uydurabilen ve kolayca revize edilebilen bu iş modeli pek çok girişimciye hatta büyük firmalara kolaylık sağlamıştır.

Firmanın altyapısı, ürün değeri teklifi, müşterileri ve finansmanı için bir organizasyon aracı sağlayan dokuz yapı taşından oluşur.

Alexander Osterwalder

Alexander Osterwalder Kimdir?

İsviçreli ünlü iş bilimci Alexander Osterwalder (1974) iş modellemesiyle alakalı yaptığı çalışmaların yanı sıra girişimci, yazar ve strateji danışmanı yönüyle de bilinmektedir.

Günümüzde Osterwalder, iş modelleriyle ilgili en yenilikçi akademisyenlerden biri olarak anılmaktadır. Profesör Ives Pigneur ile ortaklaşa kaleme aldığı “Business Model Generation” adlı kitabı, devrimci bir bakış açısı olarak nitelendirildi ve dünya çapında en çok satanlar arasına girmiştir.

Kanvas İş Modelini Neden Kullanırız?

Kanvas İş Modeli’ni tercih etmemizin birkaç nedenini şu şekilde açıklayabiliriz;

  1. Odaklanmayı arttırır: Basit ama etkili düzeniyle tüm bilgiyi tek bir sayfada toplar ve firmanın tüm yapısını gözler önüne serer. Karar verme süreci hızlanır ve daha isabetli kararlar verilmesini sağlar.
  2. Verimli bir yapıdadır: İhtiyacınız olan tüm bilgilerin tek bir sayfada buluştuğu bu iş modeli sizi uzun ve karmaşık raporlar okumaktan kurtarır.
  3. Esnektir ve yenilenmeye açıktır: Bu iş modeli kolayca özelleştirilebilir. Bu yüzden şablonları doldurabilir, karşılaştırabilir ve en uygununu seçebilirsiniz. Aynı zamanda değişen dünya koşullarına göre iş modelinizi kolaylıkla yenileyebilirsiniz.

Nereden Başlamalı?

Kanvas iş modelini uygulamaya karar verdikten sonra ilk yapmanız gereken ilgili ekip üyelerine karar verip beyin fırtınasına başlamaktır.

  • Çevrim dışı: Bir kanvas iş modeli şablonu indirin ve not almak için ihtiyacınız olacak her şeyi alın. Büyük bir ekiple beyin fırtınası yapıyorsanız bir tahta size büyük ölçüde kolaylık sağlayabilir.
  • Çevrim içi: Ekip üyelerinizle beraber tartışabileceğiniz ve fikir alışverişi yapabileceğiniz bir platform üzerinden şablonu doldurmaya başlayabilirsiniz. Bunun için Google Dokümanları tercih edebilirsiniz.

business model canvas

Kanvas İş Modeli’nin 9 Ögesi Nelerdir?

Müşteri Segmentleri

Eylemler sözlerden daha yüksek sesle konuşur. İnsanların söyledikleri ile yaptıkları arasında büyük bir fark var. İnsanlar size yeni ürününüz için heyecanlandıklarını söyleyebilir ama satın alma durumundayken davranışları tamamen farklı olabilir. -Alex Osterwalder

Günlük operasyonlar çoğunlukla müşteriler ve onların davranış biçimlerine bağlıdır. Bu yüzden müşteri segmentleri bir iş modeli oluştururken olmazsa olmazdır.

Şablonun bu bölümünde müşteriyi tanımlamanız gerekecektir. Aşağıdaki bazı özellikleri tanımlayarak başlayabilirsiniz:

  • Demografik (yaş, cinsiyet, vb.)
  • Mesleki durum
  • Motivasyon ve hedefler
  • Alışveriş tercihleri

Bu liste olabilecek en basit halidir. İşletmenizin yapısına göre farklı parametreler ekleyerek özelleştirebilirsiniz.

Değer Önerisi

Şablonun bu kısmında tüketicilerin mallarınızı veya hizmetlerinizi neden satın almaları gerektiğini açıklamalısınız. Özet olarak, ürününüzün kısa bir açıklamasını ve müşteri için değerini içerir. İfadelerin kısa ve öz olması gerektiğini unutmayın.

Kanallar

Osterwalder şablonun bu kısmını Pigneur ile birlikte 5 maddede açıklamıştır;

  • Farkındalık: Hedef kitle ile ilk teması kuran ve bağlantıyı geliştiren kanalları içerir. Bunlar genellikle pazarlama kanallarıdır.
  • Değerlendirme: Potansiyel alıcıların ürünlerinizi denemeleri ve değer biçmeleri anlamına gelir. Bunun için bazı yöntemler; bedava ürünler, incelemeler ve vaka çalışmaları olabilir.
  • Satın alım: Müşterilerin ürününüzü ne zaman ve nasıl alabileceği hakkındadır. Kanallar çevrim içi veya çevrim dışı iletişimin kullanımına bağlı olarak değişkenlik gösterir.
  • Teslimat: Tüketicinin ürünü ne şekilde teslim aldığını açıklar.
  • Satış sonrası: Genellikle satıştan sonra müşterinin sorunlarını gideren müşteri desteğidir.

Müşteri İlişkileri

Müşteri ilişkisi stratejiniz, hedef kitlenizin markanızla nasıl iletişime geçeceğini belirler. Müşteri ilişkilerine dair 5 yöntemden birini seçebilirsiniz:

  • Kişisel yardım servisi: Müşterinin markanızla iletişim kurarken kişisel bir yardımcıyla etkileşime geçtiği geleneksel bir yöntemdir. Bu yöntem müşteriye karşı olan ilgi ve aynı zamanda derin ve anlamlı bir ilişki anlamına gelir.
  • Self-service: Kişisel yardımın tam tersidir. Marka direkt olarak tüketiciyle iletişime geçmez; bunun yerine tüketici, ürünü kılavuzlar ve FAQ veya diğer adıyla SSS (Sıkça Sorulan Sorular) aracılığıyla kendi anlamalıdır.
  • Otomatik servis: Temel yardım sağlayabilecek yapay zekâ tabanlı öneriler ve botlar içerir.
  • Topluluklar: Hedef kitlenin ürünü daha iyi anlamasına yardımcı olmak amacıyla markanın kendisi tarafından geliştirilen olgulardır.
  • Co-creation: Tüketicileri kullanıcılar tarafından oluşturulan içerikle bilgilendirmek anlamına gelir.

gelir akışları

Gelir Akışları

Kanvas İş Modeli’nin bu bloğu gelirinizin nereden geldiğini belirlemekle ilgilidir. Burada hedef kitlenin ne için ödeme yapmaya hazır olduğunu belirlemeli ve alıcı kişiyi göz önünde bulundurmalısınız. Bunun için birkaç çeşit yöntem vardır;

  • Doğrudan satış: Hizmet veya ürününüzü belli bir ücret karşılığında satmaktır. Çoğu endüstri için bu geçerlidir.
  • Reklam: Blog veya IT (Information Technology) platformları için geçerlidir. Gelir kitlenize ulaşmak isteyen reklamverenlerden gelir.
  • Freemium: Hizmetinizin bazı özellikleri ücretsizdir ve daha gelişmiş yani “Premium” özelliklere erişmek için ödeme yapılması gerekir.
  • Abonelik: Ücret karşılığı gelir kaynağına benzer. Tek fark, tüketici hizmete sonsuza kadar sahip değildir ve sınırlı bir süre erişmesi için ödeme yapması gerekir.

Temel Kaynaklar

Bu blok değer önerilerinizin hangi temel kaynakları gerektirdiğiyle ilgilidir. Bu gereksinimler ofis, ekipmanlar, hisse senetleri, patentler, telif hakları, çalışanlarınız, ulaşım olabilir.

Temel Faaliyetler

Temel faaliyetler, bir işletmenin çalışır halde olması için zorunlu olan eylemleri içerir. Temel olarak, bunlar şirketin iş amacına ulaşmaktır. Başka bir deyişle “Değer Önerisi”ni karşılamak, “Müşteri Segmentleri”ne ulaşmak, “Müşteri İlişkileri”ni sürdürmek ve son olarak “Gelir Akışları” oluşturmak için gerçekleştirmesi gereken temel görevlerdir.

ana ortaklar

Ana Ortaklar

Kilit ortaklar olarak da geçen bu blok, iş operasyonlarınızda ihtiyaç duyacağınız harici firmaları temsil eder. İhtiyaç duyduğunuz firmalarla olan ilişkiniz, kusursuz iş operasyonları ve risklerini minimuma indirmek için büyük önem taşır. Bu harici firmalar tedarikçiler, kaynaklarını kullandığınız şirketler, ortak girişimde veya işbirliğinde bulunduğunuz firmalar olabilir.

Maliyet Yapısı

Girişimler ve işletmeler üretime ve beraberindeki hizmetlere para harcarlar. Gerçekçi gelir hedefleri belirlemek için önce bir şirketin maliyetleri tahmin etmesi gerekir. Bir işletme maliyet veya değer odaklı olabilir. Maliyet odaklı şirketlerin genel hedefi maliyeti minimuma indirgemekken değer odaklı şirketler kaliteye ve marka değerine daha büyük önem verir.

Kurumsal ve Startup İş Hayatları Arasındaki 5 Kritik Nokta yazımıza göz atabilirsiniz.

Kanvas İş Modelini Oluşturduktan Sonra Analiz Etmek

İş modeliniz hazır olduğunda en iyi ve kullanışlı haline getirmek için analiz etmeniz gerekir. Bu değerlendirmeyi üç noktada sağlayabilirsiniz:

  • Modeliniz mantıklı ve tutarlı mı? Yanlış hazırlanmış bloklar var mı? Cevabınız evetse geri dönüp düzeltin.
  • Değerlendirilmesi gereken başka fikirler var mı? Yeni şablonlar eklemeniz gerekiyor mu veya var olanlara eklemeniz gereken şeyler var mı?
  • Uzun vadede rekabet yaratabilecek bir değerde mi? İş planını oluştururken pazarı ve rakiplerinizi göz önünde bulundurmalısınız.

Bir sonraki adım ne olmalı?

Oluşturduğunuz bu iş modeli şirketinizin yapısını ve politikasını başka bir deyişle kim ve ne olduğunuzu tanımlar. İş modelinizi oluşturduktan sonra yapmanız gereken şey günlük çalışmanıza entegre etmektir.  Bu iş modelini şu şekillerde kullanabilirsiniz:

  • Şirketler zamanla gelişir ve yeniliklere ayak uydurmak, değişime açık olmak önemlidir. Bu iş modeli değişikliklerin temel ilkelerinize aykırı olup olmadığını anlamanıza yardımcı olur.
  • Toplantılarınızda iş modelinin bir örneğinin bulunması yeni fikirlerin tartışılması ve değerlendirilmesi için önemlidir. Uygun olmayan fikirleri reddetmeye yardımcı olacak ve uygun olanları düzenlemeyi kolaylaştıracaktır.

Birlikte oluşturma, gizli bir köşede bir yere yazmaktan ve ardından içeriğinizi yayınlamaktan çok daha fazlasıdır. Fakat faydalar maliyetlerden ağır basmaktadır. -Alex Osterwalder

kanvas iş modeli

Kanvas İş Modeli’nin Faydaları Nelerdir?

  • Modelin görsel sunumu verilerin anlaşılmasını kolaylaştırır. Tüm bilgiler göz önünde bulunur bu nedenle analiz ve karar verme çok daha kolaydır.
  • Çok kısa sürede revize edebilir ve blokların içeriğini düzenleyebilirsiniz.
  • Bir ekip operasyon hakkında net bir fikir sahibi olur. Yanlış anlamalar nedeniyle ortaya çıkabilecek başarısızlık risklerini ortadan kaldırır.

Kanvas İş Modeli’nin Eksiği Nedir?

Bu iş modelinin birçok yararı olmasına rağmen rakipler, piyasa analizi, marka misyonu gibi bazı eksikleri nedeniyle eleştirilebiliyor.

Nihai amaç, iş modelleri oluşturma sürecini kolaylaştırmaktır ve şablon sadece çekirdek blokları içerir. Piyasa ve rakipler şirketin iç yapısını şekillendirmez bu yüzden eksik olarak görülen şeyler şirket yapısının tanımlanmasında aslında gerekliliği olmayan şeylerdir.

Hali Hazırda Kurulmuş Şirketler Kanvas İş Modeli’ni Neden Uygulamalıdır?

Bu iş modeli girişimler için büyük avantaj sağlasa da her şirket bu iş modelinden yararlanabilir.

  • Modeldeki boşlukları belirlemeye ve yeni fırsatları keşfetmeye yardımcı olur.
  • Modelinizi rakiplerinizle karşılaştırmak rekabet avantajlarını belirmeyi sağlar.
  • Potansiyel yatırımcılara sunumu kolaylaştırır ve daha etkili kılar.

 Kanvas İş Modeli Örnekleri

Son olarak, Kanvas İş Modeli’ni daha iyi anlamak ve uygulamak için hepimizin bildiği ve günlük hayatta kullandığı firmaların şablonlarını inceleyelim. İşte sizin için birkaç örnek:

Netflix

Netflix Kanvas İş Modeli

 

Linkedin

Linkedin

Bu yazımızda “Kanvas İş Modeli” konusunu detaylı bir şekilde ele aldık. Umarım sizin için faydalı ve açıklayıcı bir yazı olmuştur.

Author

7 Comments

  1. Oğuzhan Zengin Reply

    Yazar konuyu gayet net bir şekilde açıklamış ve verdiği bilgiler ile harika bir yazı olmuş. Yazarı tebrik ederim

  2. çok açıklayıcı olmuş, elinize sağlık

  3. Onur Arslan Reply

    Çok akıcı ve net bir yazı , ellerine sağlık .

  4. Çok başarılı bir anlatım, elinize sağlık

  5. Berfin Gülmüş Reply

    Kanvas iş modeli hakkında çok detaylı ve bilgilendirici bir yazı olmuş. Ellerine sağlık:))

  6. Nida Gündoğdu Reply

    Çok bilgilendirici ve anlaşılır bir yazı, yazarın ellerine sağlık.

Bir Cevap Yazın

Yeni içeriklerden haberdar olmak ister misiniz?

Mail adresinizi bırakın ve yeni blog yazılarından haberdar olun!
ABONE OL
KVKK kanununa göre e-posta adresimden iletişime geçilmesine izin verilmiş sayılacaktır
close-link
Blog yazımızı beğendiniz mi?
%d blogcu bunu beğendi: